Biyolojik Silahlar

Bacillus anthracis gram (+) , fakültatif ; Clostridium botulinum gram (+) ,anaerobik, yüksek sıcaklığa dayanıklı bir bakteridir.Her iki organizma da, toksinleri saf olarak elde edilerek, kristalize edilip, toz ya da aerosol olarak biyolojik silah amaçlı kullanılabilir.

       1. Anthrax (Şarbon)

       Bacillus anthracis: Gram (+), fakültatif (hem aerobik hem de anaerobik), endospor oluşturabilir.Bu organizma bedene, derideki yangılı (=yaralı) bölgeden ya da pulmonar sistem (=solunum sistemi) üzerinden girer. Hastalık, büyükbaş hayvanlar ve koyunlarda yaygındır.Buna bağlı olarak, bu hayvanlarla yaşamlarında yakın ilişkisi olanlar bu hastalığa birinci derecede maruz kalacaklardır.

• Hasta hayvana derisi yaralı bireyin doğrudan teması,
• Koyun yününün havalandırılması sırasında havada süspanse olan bakteri sporları kolaylıkla pulmonar sistemden insan vücuduna girip yerleşebilir.

 

     Yangılı bölgeye temas eden sporlar epidermisin altına yerleşir ve burada 1-6 günde iltihap oluşturur.Bu giderek büyür ve açık yara halini alır.Sporlardan germinatif (=üreyebilen) hücrelerin oluşumu sırasında sporların ortama saldıklari toksin, sonunda kana karışır ve Merkezi Sinir Sistemi (=MSS)' ni etkileyerek ileri safhalarda solunum yetmezliğinden ölümü getirir. Pulmonar sisteme giren sporlar, akciğerlerde küçük bir kısmı (=lokal) enfeksiyon şeklinde başlar.

NOT: Enfeksiyon başlatabilecek minimum B. anthracis sporu miktarı 50,000' dir.

     Akciğerde çoğalan bakteri toksininin kana karışması ölümcül sonuçlar doğurur.
Anthrax belirtileri şunlardır:

• Ateş
• Kırıklık
• Bitkinlik
• Öksürük
• Göğüs ağrısı

    ! Anthrax, 24-36 saatte öldürür.

     B. anthracis' in hastalık yapıcı (=virulans) faktörleri:

• Fagosite edilmeyi engelleyici poly-D-glutamic acid yapılı kapsülü olması,
• Toksinin 3 farklı moleküler kısımdan oluşması. [Protective Agent (PA), Edama Factor (EF), Lethal Factor (LF)]

 

   Hastalığa karşı bir aşı bulunduğu ancak, ülkemizin de içinde olduğu birçok gelişmekte olan ülkede bu aşının henüz bulunmadığı söyleniyor. Bazı antibiyotikler de iyileştirmede etkili olabiliyor. Ancak belirtiler ortaya çıktığında, yani toksin dolaşıma geçtiğinde, hastalık antibiyotik tedavisine cevap vermiyor.

   2.Botulism

    Clostridium botulinum: Gram (+), anaerobik, yüksek sıcaklığa dayanıklı endospor oluşturabilir.Ölüm oranı çok yüksek bir hastalık olan botulismin etmeni C. botulinum' dur. Bu organizmanın gelişimi sırasında salgıladığı toksin bir nörotoksin (=sinir sistemini etkileyen) olup, bilinen toksinlerin en zehirlisidir. Örneğin 1 gr. Botulinum zehiri 30,000,000 fareyi öldürebilir.
Hastalığın bilinen üç formu vardır:

• Gıda yoluyla etkileyen,
• Bebeklerde etkili olan,
• Açık yara ya da çizikler yoluyla enfekte eden

NOT: C. botulinum'un antijenik özellikleri farklı 7 formu vardır (A-G). Bunlardan A,B,D ve ender olarak da F formu insanda; C ve E formları fare ve tavuklarda etkilidir.

    Bebeklerde etkili olan botulism:

   Clostridia sporları vücuda besinler ya da diğer çevresel faktörlerle (çocuğun bulduğu şeyleri ağzına sokmasıyla ya da sporlarla kontamine olmuş bir kaşık vb...) girer ve özellikler 2-24 haftalık, normal florası henüz tam olarak oluşmamış, bebeklerin bağırsaklarına yerleşerek, gelişimleri sırasında nörotoksin salgılarlar. Toksin kana karışır ve sinirleri etkiler.Sinirlere etkisinden ileride söz edecegim.

NOT: Bağırsağın normal florası ile uyumsuz olan C. botulinum, yetişkin bireylerde bağırsakta yerleşemez. Ayrıca midenin asidik sindirim enzimleri, sporları parçalar. Bir bebeğin anne sütüyle beslenmesinin nedenini hatırlayınız. Bebeğin sindirim sistemi çok kompleks organik bileşikleri parçalayamaz. Sadece sütün kazein proteinini sindirir. Yani, bebek sporları yok edemez.

    Gıda yoluyla etkileyen botulism:

   Anaerobik bir bakteri oluşu ve sıcaklığa karşı dirençli oluşu nedeniyle C. botulinum oksijensiz ortamlarda gelişir ve toksin salgılar. Uygun şekilde hazırlanmamış konserveler bu nedenle birinci derecede tehlikelidir. Örneğin iyi sterilize edilmemiş bir konserve, meydana gelen anaerobik ortam nedeniyle clostridia gelişimine uygun bir ortamdır. Oluşan toksin insan sindirim sistemine girdiğinde sindirim enzimlerimiz tarafinda parçalanamaz ve bağırsaklardan emilimi ile kana karışır.
Toksin, çeşitli kaslarda işlevsizliğe neden olur. Sonuç, kısmi felçtir. Göz kaslarının işlevini yitirmesi sonucunda şaşılık, farink kaslarının işlevini yitirmesi sonucunda konuşma ve yutma güçlüğü, daha ileri durumlarda göğüs ve diyafram kaslarının işlevini yitirmesine bağlı olarak solunum güçlüğünden ölüm bilinen etkileridir.

   Botulinum zehirinin etki mekanizması:

   Nörotoksinler, sinir impulslarının kaslara iletilmesine engel olurlar. Sinir uçlarının birbirine çok yaklaştığı sinaps bölgelerinde araya salınan nörotransmiter madde -asetilkolin (acetyl choline)- sinir fiberi (-lifi) boyunca gelen impulsun diğer hücrenin dendridine aktarılmasını sağlar. MSS' nin kaslara temas eden motor-plak uçlarına bağlanan nörotoksin, asetilkolin salgılanmasına engel olarak impuls iletimini bloke eder. Bunun sonucunda, hiç uyarı alamayan ya da impulsların kaybı nedeniyle eşik değerin altında uyarılan kaslar kontraksiyon (=kasilma) hareketini yapamaz ve kısmi felç gerçekleşir.

   Açık yara ya da çizikler yoluyla enfekte eden botulism:

  C. botulinum sporları yaralı bölgeye girer ve deri altındaki anaerobik ortamda gelişir. Salgılanan toksin kana karışır. Belirtiler 12-36 saat içinde ortaya çıkar.

    3.Tedavi:

   Hastalar Polyvalent Botulinum Antitoxini ile tedavi edilir. Bu antitoksin, A,B,E formundaki antijene (toksin) karşı hazırlanmış bir karışımdır. Antitoksinin etkili olabilmesi için toksinin sinir uçlarına bağlanmamış olması şarttır. Bu nedenle, derhal antitoksin uygulanmalıdır.

  ***  Her iki organizma da, toksinleri saf olarak elde edilerek, kristalize edilip, toz ya da aerosol olarak biyolojik silah amaçlı kullanılabilir.